تفتازانى در کتاب «شرح العقاید» مى‏نویسد:حقیقت این است که رضایت‏یزید به قتل حسین(ع)و شاد شدن اوبدان خبر و اهانت کردنش به اهل‏بیت پیامبر(ص)از اخبارى است که‏در معنى متواتر است; هر چند تفاصیل آن متواتر نیست. درباره‏مقام یزید بلکه درباره ایمان او که لعنت‏خدا بر او و یارانش‏باد. توافقى نداریم.

ابن حجر هیثمى مکى در کتاب «الصواعق المحرقه‏» مى‏نویسد: پسرامام حنبل در مورد لعن یزید از وى پرسید. احمد در جواب گفت: چگونه لعنت نشود کسى که خداوند او را در قرآن لعن کرده است.
آنجا که مى‏ فرماید: «فصل عسیتم ان تولیتم ان تفسدوا فى الارض و تقطعوا ارحامکم‏اولئک الذین لعنهم‏الله‏» و چه مفاسدى و قطع رحمى از آنچه یزیدانجام داد، بالاتر است؟!

عبدالرزاق مقرم در کتاب «مقتل الحسین‏» مى‏گوید: به تحقیق‏گروهى از علما از جمله قاضى ابویعلى و حافظ ابن الجوزى وتفتازانى و سیوطى در مورد کفر یزید نظر قطعى داده‏اند و باصداقت تمام لعن او را جایز شمرده‏اند.
مولف کتاب «شذرات الذهب‏» مى‏نویسد: در مورد لعن یزید، احمدبن حنبل دو قول دارد که در یکى تلویح و در دیگرى تصریح به لعن‏او مى‏کند. مالک و ابوحنیفه نیز هر کدام هم‏تلویحا و هم تصریحایزید را لعنت کرده‏اند; و به راستى چرا این‏گونه نباشد و حال‏آنکه او فردى قمار باز و دائم الخمر بود.

از سبط بن جوزى در مورد لعن یزید پرسیده شد. او در جواب گفت: احمد حنبل لعن او را تجویز کرده است، ما نیز به خاطر جنایاتى‏که درباره پسر دختر رسول خدا مرتکب شد، او را دوست نداریم; واگر کسى به این حد راضى نمى‏شود، ما هم مى‏گوییم اصل، لعنت کردن‏یزید است.

حادثه کربلا چنان در قلوب نفوذ کرد که بسیارى از بزرگان اهل‏تسنن آن را در قالب شعر مطرح ساخته، اندوه خویش را ابرازکردند. امام شافعى که در دوستى اهل‏بیت زبانزد است. درباره‏نهضت کربلا چنین سروده است:
قتیل بلا جرم کان قمیصه صبیغ بماء الارجوان خصیب نصلى على المختار من آل هاشم و نوذى بنیه ان ذاک عجیب لئن کان ذنبى حب آل محمد(ص) فذلک ذنب لست عنه اتوب هم شفعائى یوم حشرى و موقفى و بغضهم للشافعى ذنوب
حسین(ع)کشته‏اى بى گناه است که پیراهن او به خونش رنگین شده وعجب از ما مردم آن است که از یک طرف به آل پیامبر درودمى‏فرستیم و از سوى دیگر فرزندانش را به قتل مى‏رسانیم و اذیت‏مى‏کنیم!
اگر گناه من دوستى اهل‏بیت پیامبر است، پس من هیچ‏گاه از آن‏توبه نمى‏کنم. اهل‏بیت پیامبر(علیهم السلام)در روز محشر شفیعان من هستند واگر نسبت‏به آنان دشمنى داشته باشم، گناهى نابخشودنى است.

طبرى و لعن یزید
طبرى در تاریخ خود، بخش نامه اى از معتضد عبّاسى روایت مى کند. معتضد از خلفاى بنى العبّاس بود. او بخش نامه اى در نکوهش بنوامیّه، معاویه و یزید این گونه صادر مى نماید:
ومنه إیثاره بدین اللّه ودعاؤه عباد اللّه إلى ابنه المتکبّر الخمّیر، صاحب الدیوک والفهود والقرود، وأخذه البیعه له على خیار المسلمین بالقهر والسطوه والتوعید والإخافه والتهدید والرهبه، وهو یعلم سفهه ویطّلع على خبثه ورهقه، ویعاین سکرانه وفجوره وکفره;
معاویه بندگان خدا را به سوى فرزندش فرا خواند. فرزندى متکبّر و شراب خوار که با شرارت و غفلت و بى حالى همراه است و از بهترینِ مسلمانان به واسطه زور، وعده و وعید، ترساندن، تهدید و تبعید براى او بیعت گرفت و حال آن که خود او به سفاهت (نادانى و بى خردى) و پستى و خباثت فرزندش آگاهى داشت و شراب خوارى، گناه و کفر او را با چشم خود دیده بود.
در این عبارت دقت کنید! او مى گوید: «وهو یعلم سَفَهه; معاویه از سفاهت یزید آگاهى داشت».
این نکته خوبى است; چرا که بعضى از دانشمندان سنّى ـ  از جمله ابن خلدون ـ مى گوید: ما عمل معاویه را حمل بر صحّت مى کنیم و این که او یزید را این چنین به زور، ارعاب، تهدید و قتل بر سر کار آورد، شاید فرزندش را نمى شناخته و از احوال او اطّلاعى نداشته است!
معتضد عباسى در ادامه آن بخش نامه، مى افزاید:
فلمّا تمکّن منه ما مکّنه منه وطّأه له، وعصى اللّه ورسوله فیه، طلب بثارات المشرکین وطوائلهم عند المسلمین، فأوقع بأهل الحرّه الوقیعه الّتی لم یکن فی الإسلام أشنع منها ولا أفحش، ممّا ارتکب من الصالحین فیها…، فقال مجاهراً بکفره مظهراً لشرکه:
لیت أشیاخی ببدر شهدوا *** جزع الخزرج من وقع الأسل;
زمانى که یزید به قدرت رسید و همه چیز براى او مهیّا شد و از فرمان خدا و رسول او سرپیچى نمود، به خون خواهى مشرکان و قدرت نمایى در نزد مسلمانان پرداخت و حادثه اى را براى اهل مکّه به وجود آورد که زشت تر و فاحش تر از آن در اسلام رخ نداده بود… و در حالى که کفرش آشکار و شرک او ظاهر بود گفت:
اى کاش بزرگان (کشته شده در جنگ بدر) از طائفه ما بودند و بى تابى خزرج را از شمشیر زدن ما مشاهده مى کردند.
آرى، پس از گذشت قرن ها از این حقایق تاریخى، امروزه در سایت هاى اینترنتى، شاگردان مکتب بنوامیّه و ابن تیمیّه، درباره واقعه اسف بار حرّه مناقشه مى کنند و مى خواهند آن لکه ننگ را از جنایت هاى یزید و خاندان امیّه پاک کنند.
در ادامه، معتضد عبّاسى در این بخش نامه به معرفى شخصیت یزید مى پردازد و مى نویسد:
هذا هو المروق من الدین وقول من لا یرجع إلى اللّه ولا إلى دینه ولا إلى کتابه ولا إلى رسوله ولا یؤمن باللّه ولا بما جاء من عنداللّه;
(یزید) همان کسى است که از دین روى برگردانده و سخن او، کلام کسى است که نه به خدا، نه به دین، نه قرآن و نه رسول خدا بازگشتى ندارد. او به خدا و هر آن چه از جانب اوست ایمان ندارد.
سپس در ادامه این بخش نامه، به داستان عاشورا اشاره مى کند و مى نویسد:
ثمّ من أغلظ ما انتهک وأعظم ما اخترم، سفکه دم الحسین بن علی وابن فاطمه بنت رسول اللّه صلى اللّه علیه وآله مع موقعه من رسول اللّه ومکانه منه ومنزلته من الدین والفضل، وشهاده رسول اللّه صلى اللّه علیه وآله له ولأخیه بسیاده شباب أهل الجنّه، اجتراءً على اللّه، وکفراً بدینه، وعداوه لرسوله، ومجاهده لعترته، واستهانهً بحرمته. فکأنّما یقتل به وبأهل بیته قوماً من کفّار أهل الترک والدیلم، لا یخاف من اللّه نقمهً ولا یرقب منه سطوه، فبتر اللّه عمره واجتث أصله وفرعه، وسلبه ما تحت یده، وأعدّ له من عذابه وعقوبته ما استحقّه من اللّه بمعصیته;۱
سپس با بى رحمى حرمت شکست و بزرگ ترین نابودى را به بار آورد. خون فرزندِ على و فاطمه دختر رسول خدا صلى اللّه علیه وآله; یعنى حسین را ریخت. حسینى که نزد رسول خدا منزلتى فراوان و از جهت دین دارى و فضیلت جایگاهى والا داشت و رسول خدا صلى اللّه علیه وآله گواهى داد که او و برادرش سیّد و سرور جوانان بهشتند. تمام این اعمال از بى پروایى بر خدا، کفر به دین و دشمنى با فرستاده او و اهل بیت رسول خدا صلى اللّه علیه وآله و اهانت به حریم الهى، صورت گرفت. آن ها چنان با اهل بیت جنگیدند و آن ها را از میان برداشتند که گویى با کافرانى از دیار دیلم و ترک مبارزه مى کنند و در این حال، از عذاب الهى نترسیدند.
معتضد عباسى در پایان این بخش نامه، آنان را مورد نفرین قرار مى دهد.
وى در این کلام، به برخى از ویژگى هاى سیّدالشهداء علیه السلام که دلالت بر حرمت و احترام آن حضرت دارند، اشاره مى کند که از میان آیات و روایاتِ بسیارى که در این زمینه وجود دارد، مى توان به آیه مودّت اشاره نمود.
تاریخ الطبری: ۸ / ۱۸۷ ـ ۱۸۸٫