جهت چاپ PRINT و یا دریافت به صورت PDF این مطلب کلیک کنید

مشورت با زنان

اى على! با ترسو مشورت نکن; زیرا او راه حل مشکل را بر تو تنگ مى‏کند و با بخیل مشورت مکن; زیرا او تو را از هدفت‏بازمى‏دارد و با آدم حریص مشورت مکن; زیرا او آزمندى را در نظرت جلوه مى‏دهد .

و در روایت دیگرى امام على، علیه‏السلام، مى‏فرمایند:
با دروغگو مشورت مکن; چون دروغگو مانند سراب، دور را در نظرت نزدیک نشان مى‏دهد و نزدیک را دور .
امام صادق، علیه‏السلام، نیز درباره ویژگیهایى که یک مشاور باید داشته باشد، مى‏فرمایند:

مشورت جز با حدود چهارگانه آن تحقق نپذیرد … نخستین حد آن این است که کسى که با او مشورت مى‏کنى خردمند باشد، دوم این که آزاده و متدین باشد و چهارم این که راز خود را به‏او بگویى و او به اندازه خودت از آن راز آگاه باشد، اما آن را بپوشاند و به‏کسى نگوید . (۱)

۲ – با توجه به روایتهاى بالا هر کسى که از ویژگیهاى منفى یاد شده به دور و خصال شایسته مورد اشاره را دارا بود مى‏تواند طرف مشورت قرار گیرد، چه مرد باشد چه زن . و اگر مى‏بینیم در برخى روایات مردم را از مشورت با زنان برحذر داشته‏اند، به‏این دلیل بوده که در صدر اسلام به‏دلیل شرایط خاص جزیره‏العرب بیشتر زنان از رشد علمى و فرهنگى لازم برخوردار نبودند و شایستگیهاى لازم براى یک مشاور را نداشتند . بنابراین این‏گونه روایات هرگز در پى این نبوده‏اند که مردم را از مشورت با کلیه زنان، حتى آنان که از دانش و عقل و درایت کافى برخوردار هستند، برحذر دارند . به‏همین دلیل هم هست که مى‏بینیم امام على، علیه‏السلام، در روایت دیگرى ضمن آنکه مشورت با گروهى از زنان را اجازه مى‏دهند، این مطلب را هم توضیح مى‏دهند که چرا باید از مشورت کردن با برخى از زنان خوددارى کرد:

از مشورت کردن با زنان بپرهیز، مگر آن که زنى به کمال عقل آزموده شده باشد; چرا که راى زنان رو به ناتوانى دارد و عزمشان رو به سستى . (۲)

۳ – در پایان تذکر این نکته را لازم مى‏دانم که هیچگاه نباید با استناد به یک یا دو روایت، مطلبى را به عنوان نظر اسلام و یا ائمه معصومین، علیهم‏السلام، مطرح کرد; بلکه باید مجموعه آیات و روایتهایى را که در آن زمینه رسیده مورد بررسى قرار داد و با توجه به آنها به نظر اسلام و پیشوایان دین رسید.

پی نوشت ها:

 ۱ . روایتهاى مربوط به مشورت را مى‏توانید در کتاب میزان‏الحکمه (با ترجمه فارسى) تالیف محمد محمدى رى‏شهرى، ج‏۶، ص‏۲۹۱۱ – ۲۹۰۰ بیابید .
۲ . بحارالانوار، ج ۱۰۳، ص ۲۵۳، ح ۵۶ .