جهت چاپ PRINT و یا دریافت به صورت PDF این مطلب کلیک کنید

پرسش: آیا شیعه ای که در اقلیت است و پیروان اندکی دارد، می تواند بر حق باشد؟
پاسخ: آمارهای فعلی دنیا نشان می دهد که جمعیت دنیا بیش از ۶ میلیارد نفر است. کل مسلمانان (شامل شیعیان و مذاهب چهارگانه شافعی، حنبلی، مالکی و حنفی و نیز وهابیون) حدود ۵ / ۱ میلیارد و جمعیت شیعیان به تنهایی حدود ۳۵۰ میلیون نفر می باشد. بیش از ۲ میلیارد از جمعیت ۶ میلیاردی جهان در چین و هندوستان زندگی می کند که اکثریت قریب به اتفاق آنان بت پرست، گاو پرست و حتی شیطان پرست هستند.
اگر منطق سؤال فوق صحیح باشد بدان معنا است که می توان آن را تعمیم داده و پرسید: «اگر اسلام و دین محمد(صلی الله علیه وآله) بر حق است، پس چرا مسلمین در اقلیت هستند و اکثر مردم جهان آن را نپذیرفته اند؟»
در پاسخ به هر دو سؤال باید گفت: هرگز اکثریت، نشانه حقانیت نمی باشد و تعداد پیروان و طرفداران یک عقیده، موجب شناخت حق و باطل نمی شود. زیرا در این صورت هم شیعه، هم اسلام و هم توحید و نبوت را نمی توان بر حق دانست؟
استناد به قرآن مجید و بیان حدیثی از امام الموحدین علی(علیه السلام) پشتوانه این استدلال است. قرآن مجید در بسیاری از موارد به تعریف و تمجید اقلیت ها و نکوهش اکثریت پرداخته است. برای مثال در سوره اعراف می فرماید: (وَلا تَجِدُ أَکْثَرَهُمْ شاکِرِینَ)؛ «اکثر آنان را شاکر و سپاسگزار نخواهی یافت.»[۱]  در سوره انفال نیز می فرماید: (إِنْ أَوْلِیاؤُهُ إِلاَّ الْمُتَّقُونَ وَلکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لا یَعْلَمُونَ)؛ «به جز پرهیزگاران کسی اولیای او نیست و البته اکثر آنان نمی دانند.»[۲]  در سوره سبا نیز آمده است: (وَقَلِیلٌ مِنْ عِبادِیَ الشَّکُورُ)؛ و اندکی از بندگان من سپاسگزارند.»[۳] .

بر اساس همین آیات است که امیر مؤمنان، در جریان جنگ جمل در پاسخ فردی که پرسید «چطور ممکن است این همه مخالفان تو که اکثریت را تشکیل می دهند بر باطل باشند؟» فرمود: «حق و باطل را با تعداد پیروان آن نمی توان شناخت. حق را بشناس، سپس اهل آن را خواهی شناخت. باطل را بشناس، آنگاه اهل آن را خواهی شناخت.»[۴] .
از سوی دیگر، یکی از منابع فقه، اجماع است. اجماع، عبارت است از اتفاق نظر تمامی مسلمین جهان بر انجام امری. در این اصل، یک نکته مهم نهفته است که اقلیت خواص مسلمین، باید همراه و همگام با اکثریت باشند تا اجماع حاصل شود. در غیر این صورت اجماع حاصل نمی شود و اکثریت به وقوع می پیوندد. البته واضح است که تفاوت اکثریت و اجماع در همین است. لذا می توان استنباط نمود که در اینجا اقلیت، ممکن است بر حق باشد در حالی که اکثریت نظر دیگری دارند.
به همین جهت است که اکثریت، جزو منابع فقه به حساب نیامده و از اجماع به عنوان منابع فقه یاد شده است.