جهت چاپ PRINT و یا دریافت به صورت PDF این مطلب کلیک کنید

نقدی بر اسلام شناسی دکتر شریعتی(۳) –  فراریان جنگ

فراریان جنگ

 دکتر شریعتی، به رغم اعتقاد به ایمان بالای ابوبکر، در قضیّه‌ی جنگ احد دچار تناقض‌گویی شده است. در ص ۱۷۹ کتاب اسلام‌شناسی می‌گوید:

… ، عثمان فرار کرد، عمر بن خطاب فرار کرد، طلحهبن عبیدالله فرارکرد، ابوبکر بن ابی قحافه فرار کرد. گروهی از مسلمانان از دره گریخته بر صخره‌ای‌ بالا می‌رفتند و به نجات خویش می‌اندیشیدند. یکی از آن میان گفت: ای کاش قاصدی می‌داشتیم و پیش عبدالله اَبیّ می‌فرستادیم تا از ابوسفیان برایمان امان بگیرد. ای قوم ! محمد کشته شده است ‌و پیش از آنکه بر شما در آیند و شما ر ا بکشند بسوی خویشان خود باز گردید… .

پاسخ اول: آن شخصی که آرزوی امان از ابوسفیان نمود عمر بن خطاب بود که به صورت مجهول ذکر شده است.[۱]

دوم: قرآن کریم می‌فرماید: هر کس در آن هنگام (کارزار) به آنها (دشمن) پشت کند ـ مگر کسی که هدفش کناره گیری از میدان برای حمله‌ی مجدّد، و یا به قصد پیوستن به گروهی (از مجاهدان) بوده باشد ـ (این فرد فراری) به غضب خدا گرفتار خواهد شد وجایگاه او جهنّم است و چه بد سرانجامی است.[۲]

یعنی فرار از جنگ، باعث دوری از رحمت خداوند و رفتن به جهنم می‌شود. ابوبکر خود بارها به فرار از جنگ احد اعتراف کرده است.

عایشه می‌گوید: ابوبکر هر وقت از جنگ احد یاد می‌کرد، می‌گفت: من اولین کسی بودم که بعد از فرار برگشتم.[۳]

علامه مجلسی& در بحار الانوار ماجرای فرار ابوبکر و عمر از خیبر و أحد را از کتابهای بزرگان اهل سنت نقل کرده است. از آن نمونه می‌نویسد:

حاکم نیشابوری در کتاب مستدرک علی الصحیحین، ج ۳، ص ۳۷ می‌نویسد: علی[×] به أبولیلى گفت: آیا با ما در خیبر نبودید؟ گفت: چرا، به خدا با شما بودم که پیامبر| أبوبکر را به سوی خیبر فرستاد و با قشونش از جبهه فرارکردند. حاکم می‌گوید: سند این حدیث صحیح است.

نیز روایتی در ج ۳ مستدرک ص ۳۸ از جابر نقل می‌کند که می‌گوید: پیامبر| در روز خیبر پرچم اسلام را به عمر داد. عمر از جبهه فرار کرد و گفت: ای رسول خدا، قشون ترسیدند و فرار‌ کردند! لشکریان نیز می‌گفتند: ای رسول خدا، این عمر بود که ترسید و فرار کرد.

در کنز العمال، ج ۵، ص ۲۸۴ از بریده، این روایت نقل شده است. نیز در تاریخ ابن جریر، ج ۲، ص۳۰۰ به دو طریق، و از نسایی در خصایص، ج ۵، و هیثمی در مجمع الزوائد، ج ۶، ص۱۵۰، و محب الدین طبری در ریاض النضره، ج ۲، ۱۸۷٫ این واقعه‌ (فرار ابوبکر و عمر در خیبر) مورد اتّفاق همه است.[۴]

کسی که بینش حق بین و جهان بینی درستی دارد، کشته شدن در رکاب پیامبر را شهادت می‌داند و در و رای آن بهشت را می‌بیند و مانند امیرمؤمنان علی× جانفشانی می‌کند و تنها کسانی که بینش غلطی داشته‌اند،‌ کشته شدن را شکست می‌دانند، پیامبر اکرم| را تنها رها کرده، فرار می‌کنند و آرزوی امان از مشرکان را در سر دارند. به همین سبب به فرموده‌ی قرآن کریم سزاوار دوزخ خواهند بود. آیا این است بینش حق بین و عملی ابوبکر!

[۱]. فرازهایی ازتاریخ اسلام، آیت الله سبحانی، ص ۲۷۹، شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج ۱۵، ص ۲۲ – ۲۵٫

[۲]. وَمَن یُوَلِّهِمْ یَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلاَّ مُتَحَرِّفاً لِّقِتَالٍ أَوْ مُتَحَیِّزاً إِلَى فِئَهٍ فَقَدْ بَاء بِغَضَبٍ مِّنَ الله وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِیرُ. (سوره انفال، آیه ۱۶٫)

[۳]. عن عائشه قالت: کان أبو بکر إذا ذکر یوم أحد  قال…: کنت أول من فاء یوم أحد. (کنز العمال، متقی هندی، ج ۱۰، ص ۴۲۴؛ غزوه أحد، حدیث ۳۰۰۲۵٫)

[۴]. بحار الأنوار، ج ۳۰ ، ص ۵۲۵٫